Studenci tłumaczą dla Straży Granicznej

24 kwietnia 2021 r.

Komendant Placówki Straży Granicznej we Wrocławiu-Strachowicach zwrócił się do rektora jednego z wrocławskich uniwersytetów o przekazanie studentom informacji, że istnieje możliwość pomocy Straży Granicznej przy tłumaczeniu wypowiedzi obcokrajowców w postępowaniach administracyjnych.

Tytułem wyjaśnienia należy tutaj wskazać, że Straż Graniczna – oprócz oczywistego zadania pilnowania granic – zajmuje się także postępowaniami związanymi z pobytem cudzoziemców w Polsce, w tym między innymi postępowaniami dotyczącymi udzielania azylu. W postępowaniach takich konieczny jest udział tłumacza, który umożliwia organom porozumiewania się z cudzoziemcem niewładającym językiem polskim.

Do takich właśnie celów polski ustawodawca przewidział przede wszystkim instytucję tłumacza przysięgłego, którego kompetencje do wykonywania takich zadań zostały w określony przepisami sposób zweryfikowane (aktualnie są one potwierdzane egzaminem państwowym). Nie powinno ulegać zatem wątpliwości, że to przede wszystkich z usług tłumaczy przysięgłych z listy Ministra Sprawiedliwości powinny korzystać organy władzy publicznej.

Należy jednak zauważyć, że przepisy procesowe, a więc m.in. kodeks postępowania administracyjnego, nie wymagają stricte powoływania tłumaczy przysięgłych. Ustawodawca posługuje się tu bowiem jedynie pojęciem „tłumacza”. Ma to swoje uzasadnienie o tyle, że z wielu – zwłaszcza rzadkich, egzotycznych języków – nie ma w Polsce ustanowionych tłumaczy przysięgłych lub ich liczba nie jest wystarczająca.

W ocenie Fundacji Kontroli Społecznej „Nomos” nie powinno to jednak oznaczać zupełnej dowolności, a za taką należałoby uznać powoływanie niedoświadczonych życiowo, jak i zawodowo studentów do czynności dotykających problematyki praw człowieka (np. sprawy o azyl) czy też po prostu spraw, w których ważą się istotne ludzkie interesy (kwestie ewentualnego wydalenia z kraju i zakazu wjazdu do strefy Schengen). Tego rodzaju praktyki budzą poważne wątpliwości co do jakości tłumaczeń, a w konsekwencji obawy o zapewnienie obcokrajowcom prawa do rzetelnego postępowania. W ocenie Fundacji organ powinien dążyć do powoływania do czynności przede wszystkim tłumaczy przysięgłych - a w przypadku ich braku - tłumaczy o zbliżonych kompetencjach.

W związku z tym Fundacja skierowała skargę do organu wyższego stopnia – Komendanta Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim.

Skarga do Komendanta Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej

Zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi