Usnarz Górny – niedopełnienie obowiązków przez Straż Graniczną

22 sierpnia 2021 r.

Od kilku dni media obiegają informacje o uchodźcach koczujących na granicy polsko-białoruskiej w Usnarzu Górnym. Grupa afgańskich i irakijskich uchodźców jest przetrzymywana przez wiele dni w pasie granicznym między białoruskim a polskim kordonem Straży Granicznej bez dostępu do żywności i leków.
Na nagraniu wideo upublicznionym przez posła Macieja Koniecznego widzimy jak jeden z uchodźców podchodzi od polskich funkcjonariuszy Straży Granicznej i wyraźnie zwraca się o ochronę międzynarodową, co jednak nie spotyka się z żadną reakcją funkcjonariuszy.

Fundacja Kontroli Społecznej „Nomos” zwróciła się do właściwej miejscowo Prokuratury Rejonowej w Sokółce o ocenę wydarzeń pod kątem ewentualnego przestępstwa niedopełnienia obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, na których ciąży obowiązek przyjęcia i nadania biegu zgłaszanym im wnioskom o ochronę międzynarodową.

W ocenie Fundacji w sytuacji, gdy uchodźcy bezsprzecznie dotarli do polskiej granicy oraz – jak widać na nagraniu – nawiązali bezpośredni kontakt „twarzą w twarz” z polską Strażą Graniczną oraz zakomunikowali chęć złożenia wniosku o ochronę międzynarodową, powinna zostać uruchomiona procedura uchodźcza z ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a wnioskodawcy powinni być otoczeniu opieką władz polskich na czas rozpatrywania wniosku. W szczególności funkcjonariusz Straży Granicznej powinni zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt. 5 ustawy udzielić uchodźcom informacji o przysługujących im prawach, a także zapewnić pomoc tłumacza (pkt. 6), zapewnić przeprowadzenie badań lekarskich (pkt. 7), zapewnia osobom niepełnosprawnym, w podeszłym wieku, samotnie wychowującym dzieci oraz kobietom ciężarnym, których dotyczy wniosek, transport do ośrodka recepcyjnego, oraz w uzasadnionych przypadkach, wyżywienie podczas tego transportu (pkt. 8).

W ocenie Fundacji na tym etapie nie ma znaczenia ewentualna odpowiedzialność strony białoruskiej za ww. uchodźców, gdyż okoliczność ta, a co za tym idzie, także dopuszczalność złożenia wniosku o ochronę międzynarodową w Polsce, podlega badaniu dopiero w toku rozpatrywania tegoż wniosku.

Biorąc pod uwagę skrajnie niehumanitarne warunki, w jakich zmuszeni są przebywać uchodźcy, Fundacja poczytuje bezczynność polskiej Straży Granicznej za przestępcze niedopełnienie obowiązków służbowych na szkodę interesu prywatnego uchodźców.

Zawiadomienie do prokuratury w sprawie bezczynności Straży Granicznej